Bilgisayarda Mavi Ekran (BSOD): Yaygın Nedenler

Mavi Ekran Nedir?

Bilgisayarınızla çalışıyorsunuz, her şey normal gidiyor ve aniden ekran maviye dönüyor. Üzerinde garip kodlar ve hata mesajları beliriyor. Bu duruma Mavi Ekran Hatası (BSOD - Blue Screen of Death) denir ve bilgisayar kullanıcılarının en korktuğu hatalardan biridir. Burdur'da bilgisayar tamiri hizmeti veren Şahin Ofis olarak, mavi ekran şikayetiyle gelen müşterilerimizin sayısı hiç az değil. Deneyimlerimize göre mavi ekranın büyük çoğunluğu birkaç yaygın nedenden kaynaklanır ve çoğu çözülebilir. Bu yazıda mavi ekranın ne olduğunu, neden oluştuğunu ve ilk müdahale olarak neler yapabileceğinizi anlatacağız.

Mavi Ekran Nasıl Oluşur?

Windows işletim sistemi kritik bir hatayla karşılaştığında, veri kaybını veya donanım hasarını önlemek için kendini zorla kapatır. Bu zorunlu kapanma sırasında mavi ekran görüntülenir. Ekranda bir hata kodu ve bazen soruna neden olan dosyanın adı gösterilir.

Windows 10 ve 11'de mavi ekranda üzgün bir yüz ifadesi (:() ve bir QR kodu görürsünüz. QR kodu tarayarak Microsoft'un ilgili destek sayfasına ulaşabilirsiniz. Ayrıca ekranda bir hata kodu belirtilir. Bu kodlar sorunu teşhis etmekte çok faydalıdır.

Donanımsal Nedenler

Mavi ekranın en yaygın donanımsal nedenleri şunlardır:

Arızalı RAM: RAM (bellek) hataları mavi ekranın en sık görülen donanımsal nedenidir. RAM modüllerinden birinde fiziksel hasar veya uyumsuzluk olabilir. Windows Bellek Tanılama aracını (mdsched.exe) çalıştırarak RAM'inizi test edebilirsiniz.

Bozulan sabit disk veya SSD: Depolama sürücüsünde bozuk sektörler oluştuğunda, Windows kritik sistem dosyalarını okuyamayabilir. CrystalDiskInfo gibi ücretsiz araçlarla disk sağlığınızı kontrol edin.

Aşırı ısınma: İşlemci veya ekran kartı aşırı ısındığında sistem kendini korumak için kapanır. Bilgisayarınızın fanları aşırı sesli çalışıyorsa veya kasa aşırı sıcaksa, iç temizlik ve termal macun yenilemesi gerekebilir.

Güç kaynağı sorunları: Yetersiz veya arızalı güç kaynağı, bileşenlere düzensiz elektrik sağlar ve mavi ekrana neden olabilir. Özellikle bilgisayar yük altındayken (oyun, video düzenleme) mavi ekran veriyorsa güç kaynağını kontrol ettirin.

Yazılımsal Nedenler

Donanım sorunsuz olsa bile yazılımsal nedenler mavi ekrana yol açabilir:

Güncel olmayan veya uyumsuz sürücüler: Ekran kartı, ağ kartı veya ses kartı sürücüleri güncel değilse veya donanımla uyumsuzsa mavi ekran oluşabilir. Windows güncellemesi sonrası sürücü uyumsuzlukları çok yaygındır.

Windows sistem dosyası bozulması: Ani kapanmalar, virüsler veya hatalı güncellemeler Windows sistem dosyalarına zarar verebilir. Komut isteminde "sfc /scannow" komutunu çalıştırarak bozuk dosyaları tespit edip onarabilirsiniz.

Virüs ve zararlı yazılımlar: Bazı zararlı yazılımlar sistem dosyalarını bozar veya donanımı aşırı kullandırarak mavi ekrana neden olur. Güncel bir antivirüs programıyla tam tarama yapın.

Uyumsuz yazılım: Özellikle eski yazılımlar veya test aşamasındaki (beta) programlar sistem kararsızlığına neden olabilir. Son zamanlarda yüklediğiniz bir programa dikkat edin.

Yaygın BSOD Hata Kodları ve Anlamları

Mavi ekranda görünen hata kodu, sorunun kaynağını bulmada kritik ipucu verir. İşte en yaygın kodlar:

IRQL_NOT_LESS_OR_EQUAL: Genellikle sürücü uyumsuzluğu veya RAM hatası gösterir.

KERNEL_DATA_INPAGE_ERROR: Disk okuma hatası, bozuk sabit disk belirtisi olabilir.

SYSTEM_SERVICE_EXCEPTION: Bir sistem hizmeti veya sürücü hata vermiş, genellikle güncel olmayan sürücülerden kaynaklanır.

CRITICAL_PROCESS_DIED: Kritik bir Windows işlemi beklenmedik şekilde sonlanmış. Sistem dosyası bozulması işaret eder.

WHEA_UNCORRECTABLE_ERROR: Donanımsal bir hata, genellikle işlemci veya RAM ile ilgilidir.

İlk Müdahale ve Şahin Ofis Desteği

Mavi ekranla karşılaştığınızda şu adımları izleyin: Hata kodunu not edin veya telefonla fotoğrafını çekin. Bilgisayarı yeniden başlatın, çoğu zaman tek seferlik hatalar tekrarlanmaz. Sorun tekrarlanıyorsa en son yüklediğiniz programı veya sürücüyü kaldırın. Windows güncellemelerini kontrol edin. Disk ve RAM testlerini çalıştırın.

Müşterilerimizden sıkça aldığımız sorulardan biri, mavi ekranın verilerine zarar verip vermediğidir. Genellikle mavi ekran tek başına veri kaybına neden olmaz, ancak kaydetmediğiniz çalışmalar kaybolabilir. Düzenli yedekleme yapmanızı şiddetle tavsiye ederiz.

Mavi ekran hatası tekrarlıyorsa veya kendiniz çözemiyorsanız profesyonel destek almak isterseniz bize ulaşabilirsiniz. Bilgisayar tamiri Burdur hizmetimizde mavi ekran hatalarını detaylı teşhis edip kısa sürede çözüyoruz. Şahin Ofis olarak Burdur'da yanınızdayız.